Jeziorak to jezioro, które robi wrażenie już na mapie – wąska, niemal 28-kilometrowa wstęga wody przecinająca Pojezierze Iławskie. To najdłuższe naturalne jezioro w Polsce, a przy tym jeden z najciekawszych akwenów dla żeglarzy w tej części kraju. Iława leży przy jego południowym krańcu i stanowi naturalną bazę wypadową dla tych, którzy chcą spędzić czas aktywnie nad wodą.
Warto wiedzieć, że to nie tylko jezioro – to fragment systemu wodnego Kanału Elbląskiego, co oznacza, że teoretycznie można stąd dopłynąć aż do Bałtyku. Taki układ sprawia, że Jeziorak ma dość unikalne połączenie z innymi jeziorami w okolicy – Płaskim, Ewingi, Rucewo Wielkie i Małe tworzą razem ciekawy szlak wodny.
- najdłuższe naturalne jezioro w Polsce
- unikalny system wodny z Kanałem Elbląskim
- prestiżowe regaty żeglarskie
- wyjątkowe warunki do kajakarstwa
- piękne plaże i strzeżone kąpieliska
Dlaczego żeglarze tak chętnie tu wracają
Jeziorak ma opinię trudnego akwenu. Nie bez powodu.
Przez swój wydłużony kształt, liczne zatoki, 16 wysp i wysokie brzegi pokryte lasami, wiatr zachowuje się tu kapryśnie – zmienia kierunek, tworzy porywy, sprawia, że żeglowanie wymaga koncentracji. Dla doświadczonych żeglarzy to właśnie jest atut – kto opanuje Jeziorak, ten poradzi sobie praktycznie wszędzie. Nie dziwi więc, że odbywają się tu prestiżowe regaty żeglarskie, a nawet Mistrzostwa Świata Modeli Pływających.
W Iławie działa nowoczesna ekomarina wyposażona w kompleksowy system odbioru odpadów i nieczystości z łodzi. To nie tylko wygoda dla właścicieli jachtów, ale też realna troska o czystość jeziora. Po akwenie pływa jedyna w Polsce jednostka asenizacyjna – statek-śmieciarka odbierający ścieki bezpośrednio z jednostek pływających.
W 2012 roku Jeziorak został uznany przez czytelników „National Geographic Traveler” za jeden z siedmiu nowych cudów Polski. Plebiscyt trwał ponad trzy miesiące.
Co można robić na wodzie i nad wodą
Nie trzeba być doświadczonym żeglarzem, żeby spędzić tu dobry czas. W przystaniach wokół Iławy można wypożyczyć praktycznie wszystko – od jachtów i motorówek, przez kajaki i rowerki wodne, po modne ostatnio deski SUP. Są też wiosłówki dla tych, którzy wolą spokojniejsze tempo.
Kajakarze mają tu świetne warunки – szerokie jezioro, ciekawe zatoczki, wysepki do eksploracji. Wytyczono nawet specjalny szlak kajakowy Jana Pawła II, który prowadzi z Iławy przez Gizerek i Siemiany aż do Ostródy. Powstał w 1999 roku dla uczczenia wizyt Karola Wojtyły w tym regionie – raz jako biskupa krakowskiego w 1959 roku, drugi raz jako kardynała w 1973.
Wędkarze też się nie zawiodą. W Jezioraku żyją sumy, sandacze, szczupaki, węgorze, liny, karasie, karpie i okonie. Nad brzegami można spotkać bieliki, rybołowy, czaple, kormorany i żurawie. Na jednej z wysp gnieżdżą się nawet kolonie kormoranów – rzadki widok w tej części Polski.
Plaże i kąpieliska w Iławie
W samej Iławie są dwie strzeżone plaże. Większa, zwana „Dziką”, znajduje się przy ulicy Michała Kajki, tuż obok ekomariny. Ma boisko do siatkówki plażowej i plac zabaw, więc rodziny z dziećmi znajdą tu sporo atrakcji. Druga plaża, „Prawdziwka”, jest mniejsza i leży przy ulicy Karola Chodkiewicza, obok portu.
Obie mają piaszczysty brzeg i dobre warunki do kąpieli. W sezonie letnim są tu ratownicy, więc można spokojnie wypuścić dzieci do wody.
Wielka Żuława – największa wyspa śródlądowa w kraju
Na Jezioraku jest 16 wysp, ale jedna wyróżnia się szczególnie. Wielka Żuława (zwana też Wielkim Ostrowem) ma powierzchnię ponad 86 hektarów i jest największą wyspą śródlądową w Polsce. To dość dziki teren porośnięty lasem, który stanowi ostoje dla ptaków. Można tu dopłynąć kajakiem lub łódką i poczuć się jak na małej ekspedycji.
Pozostałe wyspy są mniejsze, ale równie ciekawe do zwiedzania. Linia brzegowa jeziora jest mocno rozbudowana – mnóstwo zatok, półwyspów, ukrytych zakątków. Warto poświęcić czas na spokojne wypływy i odkrywanie tych mniej uczęszczanych fragmentów.
Jeziorak jest jeziorem rynnowym, co oznacza, że powstał w głębokim rowie wytopionym przez lodowiec. Stąd jego charakterystyczny wydłużony kształt i duża głębokość.
Mikroklimat i walory zdrowotne
Nie każdy wie, że okolice Jezioraka mają specyficzny mikroklimat. Wieś Siemiany, leżąca na zachodnim brzegu jeziora około 20 kilometrów od Iławy, słynie z powietrza sprzyjającego leczeniu chorób układu oddechowego. Otoczona gęstymi lasami, owiewana wiatrem niosącym wilgoć z rozległego akwenu, tworzy warunki przypominające nieco te z nadmorskich kurortów.
Podobne właściwości ma kilka innych miejscowości nad Jeziorakiem. To dobra wiadomość dla alergików i osób z problemami z oddychaniem – pobyt tutaj może przynieść ulgę.
Dla kogo jest Jeziorak
Przede wszystkim dla aktywnych. Jeśli ktoś lubi żeglować, pływać kajakiem, łowić ryby, windsurfować czy kitesurfować – znajdzie tu idealne warunki. Infrastruktura turystyczna jest dobrze rozwinięta: pola namiotowe, biwakowiska, przystanie, hotele, gospodarstwa agroturystyczne, punkty gastronomiczne.
Rodziny z dziećmi również się nie zawiodą, zwłaszcza te, które cenią sobie wakacje nad wodą. Plaże są bezpieczne, a okolica spokojna. Iława nie jest głośnym, imprezowym kurortem – to raczej miejsce na odpoczynek i kontakt z naturą.
Jezioro wchodzi w skład Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, więc miłośnicy przyrody znajdą tu piękne lasy, różnorodną faunę i florę, oraz wiele szlaków do spacerów i wycieczek rowerowych.
Praktyczne informacje
Dojazd do Iławy jest prosty – miasto leży przy drodze krajowej nr 16 łączącej Olsztyn z Grudziądzem. Z Warszawy to około 200 kilometrów, z Gdańska podobnie. Iława ma też stację kolejową z połączeniami do większych miast regionu.
Wypożyczenie sprzętu wodnego zależy od typu – kajak to koszt od 30-50 złotych za godzinę, rower wodny podobnie. Jacht czy motorówka to już wydatek rzędu kilkuset złotych za dzień, w zależności od wielkości jednostki i sezonu. W przystaniach dostępne są również rejsy statkiem wycieczkowym – na przykład tradycyjna trasa dookoła Żuławy kosztuje około 40-60 złotych od osoby i trwa około godziny.
Wstęp na plaże jest bezpłatny. Sezon kąpielowy trwa od czerwca do sierpnia, wtedy działają ratownicy.
Na zwiedzanie samej Iławy wystarczy pół dnia – miasto nie ma wielu zabytków, bo większość historycznej zabudowy została zniszczona podczas wojny. Ale jako baza na weekend lub dłuższy pobyt nad Jeziorakiem sprawdza się znakomicie. Warto zaplanować przynajmniej 2-3 dni, żeby spokojnie popływać, pozwiedzać okoliczne miejscowości i poczuć klimat Pojezierza Iławskiego.
Wzdłuż brzegów jeziora znajdują się pomosty z toaletami i koszami na śmieci, co ułatwia organizację dłuższych wypraw kajakowych czy żeglarskich. Infrastruktura jest na dobrym poziomie, a lokalne władzy dbają o czystość akwenu.